Actueel

Cultuur- en gedragsverandering
Incompany cursus van drie dagen voor schoolleiders primair en voortgezet
onderwijs. Lees meer

Het Alkwin Kollege geeft een evaluatie. Lees meer

Contactgegevens

De Roo Management & Advies BV
Oorsprongpark 1
3581 ES Utrecht
T: 088 - 55 22 999
F: 088 - 55 22 900
E: info@deroo.nl.

Contactgegevens van de Partners.

Routebeschrijving

Co Huisman van De Roo: Hoe kan dat toch?

Hoe komt het dat de scores voor het Centraal Examen HAVO en VWO op deze Vrijeschool boven het landelijk gemiddelde liggen?

Vanaf januari 2009 tot medio 2010 heb ik als rector a.i. op Vrijeschool Zutphen VO, voorheen Vrijeschool De Berkel in Zutphen gewerkt. Een enerverende ervaring voor iemand die uit het reguliere onderwijs komt!
Ik heb er een mooie tijd gehad, maar vertrek met een vraag die zich niet makkelijk laat beantwoorden: ‘hoe komt het dat de scores voor het Centraal Examen havo en vwo op deze Vrijeschool boven het landelijk gemiddelde liggen?’
Over dingen die goed gaan, hoef je je niet druk te maken, maar ik kan slecht verklaren waarom op een school waarbij de diplomering van leerlingen haast ‘en passant ‘gebeurt, de resultaten zo goed zijn.

‘Worden wie je bent’ is het thema van de vrijescholen in Zutphen en het curriculum is afgestemd op jaarthema’s die passen bij de leeftijdsfasen van de leerling. De focus van het onderwijs ligt op ontwikkeling van hoofd, hart en handen, op het aanleren van zowel cognitieve, sociaal-emotionele als kunstzinnige vaardigheden. De eerste jaren ligt de nadruk zeker niet op de cognitieve ontwikkeling. En eigenlijk heb ik het dan over de eerste vijf jaren!

De vrijeschool kent in principe een doorlopende leerlijn en de brugklas is de zevende klas. Leerlingen doen in de twaalfde klas havo en vwo-examen.
Tot en met de elfde klas is er sprake van echt vrijschoolonderwijs, met veel nadruk op ontwikkelingsgericht kunstzinnig onderwijs en ervaringsgericht leren. In de lessentabel komen de examenvakken er bekaaid van af.
Pas in de twaalfde richt men zich meer op het examen, met een bovengemiddeld resultaat. Op mijn oude school moesten leerlingen twee of drie jaar keihard werken en getraind worden, om een redelijk resultaat te halen.

Wat op de Vrijeschool gebeurt, laat zich niet verklaren vanuit de normale schoolredenering dat bij goede resultaten leerlingen nu eenmaal gemiddeld slimmer zijn en bij slechte resultaten minder slim. De leerlingen van de vrijschool Zutphen zijn echt niet intelligenter dan gymnasium-leerlingen, maar halen wel in kortere tijd soms betere resultaten. Klaarblijkelijk zijn de leerlingen in staat om in heel korte tijd op zeer efficiënte manier een ‘achterstand’ in cognitieve kennis weg te werken. En dat terwijl de docenten en weinig tijd hebben om zich op het examenprogramma te richten en dat in veel gevallen ook niet heel effectief doen.

Er moet dus iets in de werkwijze op de Vrijeschool zijn dat er toe doet.
Ik kan een paar factoren noemen waarvan ik denk dat ze een heel goede basis leggen voor efficiënt studeren. Allereerst intrinsieke motivatie. Door de nadruk op persoonlijke ontwikkeling te leggen en door elke dag ruime aandacht te geven aan kunstzinnig onderwijs, wordt en blijft leren leuk. Het is iets dat mij direct op viel: deze leerlingen vinden het niet erg om wat te leren. Ze ervaren het opdoen van cognitieve kennis als iets dat dient om andere doelen te realiseren. Het sluit aan bij mijn ervaringen dat op mijn oude school in de sport- en Planklassen (een soort vooropleiding voor een carrière in de kunst en cultuur) in de onderbouw de leerlingen significant hoger uitkwamen dan het niveau dat de basisschool had aangegeven. Deze leerlingen combineerden hun passie (sport, dans, toneel, muziek) met leren en dat bevorderde het leerrendement enorm.
Het tweede facet dat leerprestaties later positief kan beïnvloeden is de rol die het zogenaamde periode-onderwijs in de Vrijeschool speelt. De eerste vijf leerjaren krijgen de leerlingen drie weken lang meer dan twee lesuren lang aan het begin van de dag hetzelfde vak. Ontwikkelingsgericht onderwijs dat zich dagelijks voltrekt langs dezelfde lijnen: je begint met terugblik op de dag ervoor, daarna uitleg waarbij de focus ligt op actieve waarneming door de leerling, met aansluitend de actieve verwerking door de leerling zelf in het periodeschrift. Vanuit de waarneming laat je de leerling als het ware zelf de theorie ontdekken en laat je hem of haar hierover zelf een oordeel vormen. Staat buiten kijf dat de docent hierbij de centrale persoon is die de leerling over de schutting laat kijken en waaraan de leerling zich kan spiegelen. Dat is de kracht van het periodeonderwijs: leerlingen verbinden zich intensief met een vak via de docent die hen invoert in de geheimen van het vak.
Weer het vastplakken van het cognitieve element aan de persoonlijke ontwikkeling en de verbinding die de leerling met het vak maakt, waarbij gebruik wordt gemaakt van kunstzinnig onderwijs. Zou het kunnen zijn dat hier via een krachtige leercyclus de basis gelegd wordt voor een studievaardigheid die er voor zorgt dat later kennis op een heel efficiënte manier opgenomen en verwerkt kan worden?

Het kan haast niet anders dat dat zo is en het sluit aan bij een ervaring van mij uit het begin van ‘Het Studiehuis’. Ik werkte als nascholer bij het ICLON (Leiden), hielp scholen bij het zoeken naar geschikte manieren om binnen de vernieuwde Tweede Fase les te geven en gebruikte mijn eigen 5 atheneum-groep (natuurkunde) als proeftuintje. Ik trainde ze te werken met de leerstijlen, studievaardigheden, meta-cognitieve vaardigheden en affectieve vaardigheden van Jan Vermunt. Een buitengewoon boeiend jaar, vond ik, maar toen we de balans opmaakten hadden ze van die aanpak schoon genoeg en hadden we een enorme achterstand in het programma opgelopen. Er zat niet anders op dan in 6 atheneum over te schakelen op een college-systeem en tempo te maken. Wat bleek: de leerlingen waren veel en veel beter in staat dat systeem te volgen, zich kennis toe te eigenen, te verwerken en er op te reflecteren. In een razend tempo haalden we de achterstand in en de examenresultaten waren boven gemiddeld, dat jaar.

Legt de vrijeschool, via verbinding met leerlingen en het vak, via periode-onderwijs en hun specifiek insteek op ontwikkelingsgericht kunstzinnig onderwijs en ervaringsgericht leren in de eerste jaren, de ideale basis voor plezier in studeren en een juiste studiehouding? En als dat zo is, wat kunnen we daar van leren? Misschien dat inhoud wat minder belangrijk is dan proces en je richten op ontwikkeling en verbinding? Dat we mogelijk meer hebben aan leerlingen met een juiste studiehouding en plezier in leren dan aan leerlingen die via de meetlat van 1000 klokuren les, een door de overheid voorgeschreven ‘wat’ en een wiskundig verantwoord verschil tussen CE en SE, voor een examen zijn geconditioneerd?
Recente artikelen
op6-2-2014 11:42
472 bekeken | 1 reacties
op31-10-2013 10:38
862 bekeken | 0 reacties
op24-9-2013 10:24
1229 bekeken | 4 reacties
op10-9-2013 14:20
1048 bekeken | 0 reacties
PXL Communicatie Otys Recruiting Technology
Cookies accepterenClose
Deze website maakt gebruik van cookies. Dit doen wij onder meer om uw voorkeuren vast te leggen voor een volgend bezoek aan deze site en om te analyseren hoe bezoekers onze site gebruiken. Deze informatie helpt ons om onze websites steeds beter af te stemmen op de wensen en behoeften van de bezoekers. Bekijkt u voor meer informatie onze uitgebreide cookieverklaring.

Geef hieronder aan of u toestemming wilt geven voor het zetten van cookies op uw systeem. Accepteert u geen cookies, laat dan de checkbox leeg. Wij wijzen u erop dat het niet accepteren van cookies het bezoek aan deze website nadelig kan beïnvloeden.